Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός

Παρασκευή, 24 Αυγούστου 2012. Δημοσιεύθηκε στην κατηγορία Ανακοινώσεις

Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός

"Οι Σαρακατσάνοι είναι το μεδούλι του Ελληνικού Γένους και αλίμονο αν χαλασούν κι αυτοί" Λόγια του Κοσμά του Αιτωλού (1714-1779), γνωστού και ως Πατροκοσμά του Αγιού που έζησε μαζί με τους Σαρακατσάνους, ήταν Έλληνας μοναχός της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Κατά το Νικόδημο τον Αγιορείτη, ο οποίος υπήρξε βιογράφος και σύγχρονός του, γεννήθηκε στο χωριό Μέγα Δένδρο της Αιτωλίας από ιδιαιτέρως ευσεβής γονείς, ενώ κάποιοι άλλοι μελετητές του Θεωρούν πιθανό ότι ίσως γεννήθηκε στο γειτονικό Ταξιάρχη.

Μαθήτευσε πλάι σε ονομαστούς ιεροδιδασκάλους στα διδασκαλεία της Παρνασσίδας και της Ναυπακτίας. Το 1749 πήγε στην Αθωνιάδα Σχολή του Αγίου Όρους, όπου πραγματοποίησε σπουδές ανωτέρου επιπέδου στη Θεολογία και τη Φιλοσοφία. Έπειτα, έγινε μοναχός και για δύο περίπου χρόνια παρέμεινε στη μονή Φιλοθέου του Αγίου Όρους. Το 1759 εγκατέλειψε το μοναστήρι και με εντολή του Πατριάρχη Σεραφείμ ξεκίνησε τις περιοδείες του. Ο Άγιος Κοσμάς, αρχικά κήρυξε στην Κωνσταντινούπολη και στη συνέχεια μετέβη στην Αιτωλοακαρνανία. Με νέα άδεια περιήλθε στα Δωδεκάνησα και το Άγιο Όρος. Ακολούθως περιόδευσε στη Θεσσαλονίκη, Βέροια, σε ολόκληρη την Μακεδονία, έφθασε στη Χειμάρα, επέστρεψε στη Νότιο Ήπειρο και από εκεί κατέληξε στη Λευκάδα και την Κεφαλληνία. Πήγε ακόμη στη Ζάκυνθο, Κέρκυρα και ξανά στη Βόρειο Ήπειρο (www.agioskosmas.gr).

Κατά τη διάρκεια της περιοδείας του στη Δυτική και Βόρεια Ελλάδα αλλά και στην Ήπειρο, προσπάθησε να αντιμετωπίσει τον αυξανόμενο τότε εξισλαμισμό των Χριστιανών, παρακινόντας με θέρμη τους Ορθόδοξους Χριστιανούς να ιδρύσουν σχολεία που θα διδάξουν την Ορθοδοξία. Αντιμετώπιζε το σχολείο σαν την απαραίτητη προϋπόθεση για την προώθηση της ορθοδοξίας και την εκπαίδευση ως "εργαλείο κατήχησης" στην Ορθοδοξία. Να σημειωθεί μάλιστα ότι, ίδρυσε περίπου 250 σχολεία εντός του χρονικού διαστήματος των 16 ετών. Εκτός από τη σημασία της Ελληνικής γλώσσας, αναφερόταν συχνά με θέρμη και στο "ποθούμενο", την απελευθέρωση του γένους. Στις διδαχές του παρότρυνε τους γονείς να μαθαίνουν στα παιδιά τους την Ελληνική γλώσσα, την οποία αποκαλούσε "η γλώσσα της Εκκλησίας". Μάλιστα, υπήρξε συναρπαστικός διδάσκαλος, που εκλαΐκευε τις μεγάλες Θεολογικές έννοιες και με απλά λόγια και ζωντανά παραδείγματα τις έκανε προσιτές στο απλοϊκό ακροατήριο του (user.uoa.gr).

Όπως προαναφέρθηκε οι Σαρακατσάνοι είχαν ένα ιδιαίτερο δεσμό με τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό και αυτό γίνεται ευδιάκριτο από τα ακόλουθα.

Μία από τις προφητείες του αγίου Κοσμά του Αιτωλού προέβλεπε ότι θα φύγουν τα γυναικόπαιδα από τα Άγραφα. Οι δε άντρες θα παρέμεναν να πολεμήσουν. Αυτή ήταν η μέριμνα των "Πατεράδων" που για να μην χαθεί η γενιά εξαγόρασαν τον πασιά της Ανδριανούπολης κι έστειλαν εκεί τα γυναικόπαιδα. Την προφητεία αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει το τραγούδι:

Εβγάτε ν' αγναντέψετε τις Αγραφιωτοπούλες,
πως ροβολάν απ' τ' Άγραφα όλο τσελιγκοπούλες
σέρνουν αρμάθες τα φλουριά και στα χρυσά ντυμένες
Μπροστά έχουν τα πρόβατα και πίσω τους τα γίδια
και στα πλευρά βλαχόπουλα με τ' άρματα ζωσμένα.

Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός προφήτεψε δηλαδή την φυγή των Σαρακατσάνων από τα Άγραφα η οποία συνέβη μετά το θάνατο του Κατσιαντώνη και το μεγάλο διωγμό των προγόνων μας από τον Αλή Πασά.
Πίστευαν ότι έπρεπε να διατηρήσουν όλα τα στοιχεία, που είχαν κληρονομήσει από τους πατέρες τους, για να βρεθούν στους απογόνους τους, όταν κάποτε θα ελευθερωθούν και θα γίνει η πατρίδα τους λεύτερη και δυνατή, όπως ήταν τα παλιά χρόνια. Επίσης, έπρεπε να τηρήσουν την εντολή του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, η οποία, σύμφωνα με την παράδοση, λέει ότι θα έρθει ένας καιρός που τα παιδιά τους θα φύγουν, θα πάνε στη Θράκη, στη Βουλγαρία και την Ανατολή. Πρέπει να τα καθοδηγούν να ξέρουν ότι εκεί που θα πάνε πρέπει να μη χαλάσουν, γιατί ουαί και αλίμονο, όταν κι αυτοί θα χαλάσουν, θα επέλθει η συντέλεια του κόσμου (Τσαούσης Β., 2006).
Πολλοί ήταν εκείνοι που ενοχλούνταν από τη διδασκαλία του, διότι θεωρούσαν ότι θίγονται. Όμως, ο Πατροκοσμάς είχε τη λαϊκή στήριξη των Χριστιανών. Οι Τούρκοι λοιπόν, τον συνέλαβαν και του φανέρωσαν ότι επρόκειτω να τον σκοτώσουν. Ο Άγιος με χαρά δέχθηκε την απόφαση και γονατιστός προσευχήθηκε στο Θεό ευχαριστώντας Τον γιατί θα αξιωνόταν να θυσιάσει για Εκείνον τη ζωή του (noiazomai.agrino.gr). Οι Τούρκοι κρέμασαν σε ένα δένδρο τον Πατροκοσμά στις 24 Αυγούστου 1779 και ακολούθως, έδεσαν στο τίμιο λείψανο του μια πέτρα και το έριξαν στο ποτάμι, με την πρόθεση να μην εντοπιστεί ποτέ. Οι Χριστιανοί όμως έψαχναν το λείψανο επί τρεις ημέρες, ώσπου ως εκ θαύματος, ο εφημέριος της Εκκλησίας της Υπεραγίας Θεοτόκου στο Κολικόντασι (ο παπα-Μάρκος) το εντόπισε. Το τίνιο λείψανο έπλεε επάνω στο νερό του ποταμού και στεκόταν όρθιο, σαν να ήταν εν ζωή. Ο παπα-Μάρκος ενταφίασε το λείψανο του Αγίου Δασκάλου του Γένους στο νάρθηκα της Εκκλησίας των Εισοδίων της Θεοτόκου, στο Κολικόντασι.

Ο Πατήρ Κοσμάς ο Αιτωλός ανακηρύχθηκε επίσημα άγιος από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως στις 20 Απριλίου 1961 και η μνήμη του τιμάται στις 24 Αυγούστου.

Μοίρασε το